Sri Krishna

Start
Stichter
Wie zijn we
Agenda
Centra
Filosofie
Contact

Religie is heel vaak oorzaak van gewelddadige conflicten

Religie afschaffen lijkt goed idee

Religie is een ziekte; mens is immers product van oerknal, aldus sommigen

Normen en waarden bestaan in feite niet

Tolerantie in liberale samenleving gunt ieder het zijne om zich goed te voelen

Gebrek aan moraal en oppervlakkige tolerantie leiden echter tot verval

Religie betekent knokken. Sla de krant maar open. Het afschaffen van religie zou veel ellende besparen, denken sommigen. Een liberale samenleving is de oplossing, zeggen zij. Maar is dit wel zo'n goede oplossing?

door B. Kuenen

In Mens en Religie I, bleek dat de mens van nature de neiging heeft om zich met religie (en levensopvattingen in het algemeen) bezig te houden om invulling te geven aan zijn bestaan, zowel op het individuele als het maatschappelijke vlak. Religie vervult daarbij een zeer belangrijke functie. Eén van de redenen die sommige rationalisten echter opbrengen om hun afkeer van religie te motiveren, is dat het ogenschijnlijk onverbrekelijk is verbonden met gewelddadige conflicten.[1] Voormalig “Intermediair” columnist R. Plasterk vindt dit ook: 

“Kijk nu eens naar de geweldhaarden van vandaag. Vorige week hoorden we dat in de Molukken christenen vanuit een hinderlaag hadden geschoten op moslims die de moskee verlieten; morgen zullen we horen van moslims die de huizen van christenen platbranden. De Serviërs beroepen zich in Kosovo op het feit dat dat land voor hen Heilige Grond is, waar hun eerste kerken zijn gesticht, en hun kruisridders gestreden hebben tegen de moslim-Turken. In het Midden-Oosten vechten joden en moslims al bijna een eeuw met elkaar om heilige grond, en in Noord-Ierland lukt het maar met moeite om katholieken te ontwapenen en de protestanten in de pas te houden.”[2] (Intermediair, 14 april 1999)

Het is niet moeilijk een aantal godsdienstig getinte brandhaarden aan dit lijstje toe te voegen. In zijn verdere analyse stelt hij dat godsdienst niet zozeer de conflicten heeft veroorzaakt, dat heeft vaak een etnische of economische oorzaak. Godsdienst verschaft juist de motivatie, de identiteit van de strijdende partijen.[3] De motor achter een conflict. Moe van alle religieuze intolerantie, menen velen daarom dat het hoog tijd wordt om religie maar af te schaffen. Voor Volkskrant columnist J. Blokker is dit zelfs een heuse Millenniumwens: 

“Wat moeten we naast nog een paar vrome dingen vooral kwijt per 1 januari 2000? Ik zou zeggen: de godsdienst. Begrijp me goed: u mag van mij de thora, het nieuwe testament en de koran blijven lezen. Liever niet natuurlijk. Het zou beter zijn als u en wij er op een dag helemaal van afgekickt raakten (…) maar ik besef dat je sommige genezingsprocessen nou eenmaal niet kan overhaasten. Dus ga voorlopig uw gang, maar laat het niet merken. Ik bedoel: loop er niet mee te koop, val mij er zeker niet mee lastig, en maak er zeker geen propaganda voor.” [4] (Volkskrant 14 december 1999.) 

Blokker blijkt wel realistisch. Als liberaal - “ik ben liberaal, en respecteer ieders privédomein” -  zegt hij begrijpend “Thuis moeten de mensen het zelf weten.”[5], want hij verwacht niet dat religie zomaar over waait. Wat hij in een notendop schrijft is in feite een prachtige afspiegeling van een levensopvatting die de westerse samenleving momenteel overschaduwt: wetenschappelijk liberalisme, een soort fusie tussen het idee dat de hele kosmos, inclusief wijzelf, uit niets meer bestaat dan simpele willekeurig bewegende deeltjes, geleidt door eenvoudige natuurwetten en het gegeven dat een mens zich ook emotioneel goed wil voelen.[6] Een godloze zienswijze derhalve. Er is geen speciale bedoeling aan het menselijke bestaan toe te kennen; het is gewoon een toevallige samenloop van stoffelijke acties en reacties. De puur menselijke vraag “Waarom dit alles?” kan door deze filosofie dan ook nooit worden beantwoord. Evenmin kan het aangeven wat nu echt “goed” is en wat echt “slecht” is, hetgeen vanuit dit oogpunt op zijn best relatieve begrippen zijn. Moraliteit is dus eveneens relatief. En dat is kennelijk de bedoeling!

Louter bewegende deeltjes zijn neutraal, vrij van normen en waarden. Deze neutraliteit wordt gezien als een grote deugd in de liberale zienswijze. 

“Omdat wetenschappelijk liberalisme geen waarheid biedt, geen richtlijnen en geen weg, kan het het individu niets zeggen over zijn plaats en doel in het leven. In de praktijk wordt dit gezien als de grote, blinkende deugd van het liberalisme, want het is de enige weg om te vermijden wat de liberaal ziet als de gruwelen van het verleden.”[7] (Appleyard) 

Want zodra een samenleving de mens precies voorschrijft wie hij is ontstaat er gegarandeerd ellende, aldus de liberale geschiedschrijving. Om zich goed te voelen in dit waardevrije systeem kunnen mensen gewoon doen en geloven waar ze zin in hebben. Het individu staat vrij om als het ware zijn eigen sentimentele werkelijkheid of privé-godsdienst creëren. Deze tolerantie is het smeermiddel wat de liberale samenleving stabiel moet houden en waarin eenieder het zijne wordt gegund.[8] De vraag is nu of deze liberale oplossing kans van slagen heeft? 

“De zogenaamde tolerantie ontaardt in apathie, omdat tolerantie in zichzelf logischerwijze geen positieve deugd of doel vertegenwoordigd. Een tolerante samenleving kan eenvoudig afglijden naar een samenleving die niet bezorgd is voor haar eigen instandhouding en voortgang.[9] Het feit dat democratieën continue problemen hebben in hun scholen is belangrijk – het is een symptoom van cruciale onzekerheid over wat er geleerd moet worden, of er eigenlijk wel iets geleerd moet worden…

Decadentie bloeit op vanwege het overduidelijke falen van het liberalisme om ook maar enige waarde over te brengen buiten oppervlakkige tolerantie.”[10] (Appleyard) 

Wetenschappelijk liberalisme is dus geen oplossing voor de uitbanning van religieuze conflicten. Sterker nog, het blijkt een succesvol recept voor de ineenstorting van een samenleving. Relatieve normen en waarden worden hier door de (sterkste) mensen bepaald, vanuit hun eigen beperkte inzichten, gebaseerd op een filosofie die gelooft in de overigens nog immer onbewijsbare stelling dat alles, inclusief de mens, is terug te brengen in termen van atomen en simpele natuurwetten. Het is een uitnodiging om volledig bezig te zijn met zinnelijke geneugten op het gebied van eten, slapen, paren en verdedigen, want er is tenslotte geen ander doel. Een dierlijke samenleving is het resultaat, want alle dieren doen precies hetzelfde. Zij die hun natuurlijke religieuze gevoelens wel serieus willen beantwoorden zullen in zo’n omgeving alleen maar flink gefrustreerd raken. De religie meldde lang geleden al dat dit systeem faalt. Zo zegt Krishna: 

“Ze beweren dat deze wereld onwerkelijk is en nergens op berust en dat er geen God is die alles bestuurt; ze komt voort uit seksueel verlangen en kent geen andere oorzaak dan lust. Van deze opvattingen uitgaande, wijden de demonische wezens, die verloren zijn voor zichzelf en geen verstand bezitten, zich aan heilloze, gruwelijke werken, die tot bedoeling hebben de wereld te vernietigen.” (B.G. 16:8-9) 

Krishna waarschuwt ervoor dat het negeren van religieuze beginselen of het hanteren van goddeloze levensopvattingen geheid leidt tot heilloze situaties in de samenleving. Het kan dus geen kwaad om op te passen voor verstandeloze lui die dergelijke opvattingen prediken. En dat zijn er nogal wat tegenwoordig.

[ Start ] [ Omhoog ] [ Stichter ] [ Wie zijn we ] [ Agenda ] [ Centra ] [ Contact ]

Hare Krishna, Hare Krishna, Krishna Krishna, Hare Hare
Hare Rama, Hare Rama, Rama Rama, Hare Hare

© 2001  Iskcon Benelux,  International Society for Krishna Consciousness, Hare Krishna